Call-center: 1007

Умумий масалалар бўйича: 232-10-07

Ўзбекистон Республикаси Бош прокуратураси

Янгиликлар

ҲУҚЫҚЫЙ МӘДЕНИЯТ - НЕГИЗИ

Ҳүрметли Президентимиз Ш.М.Мирзиёев усы жылдың январь айында Өзбек­истан Республикасы прокуратура органлары хызметкерлери күни мүнәсибети менен өткерилген ушырасыўда прокуратура органлары тәрепинен мәмлекетимизде нызам үстинлигин тәмийинлеў, пуқаралардың ҳуқық ҳәм еркинликлери, жәмийет ҳәм де мәмлекеттиң нызамлы мәплерин қорғаў, жынаятшылықтың, сондай-ақ, ҳуқықбузарлықтың алдын алыў бағдарында системалы жумыслардың алып барылып атырғанлығын атап өткен еди. Соның менен бирге, салада ерисилген жетискенликлер мақтаўға ылайық екенлигин, бирақ, қолға киргизилген усы табыслар менен шекленип қалмастан, мәмлекетимизде нызамшылық базасын ҳәр тәреплеме беккемлеў, нызам талапларының орынланыўын тәмийинлеў, пуқаралардың ҳуқықый мәдениятын асырыў, исбилерменликти қоллап-қуўатлаў, ең баслысы, жәмийетте әдалатлылықтың үстинлигин тәмийинлеўде прокуратура органларының роли үлкен болыўы кереклиги ҳаққында өз пикирлерин билдирди.

Соның менен бирге, Президентимиз Ш.Мирзиёев тәрепинен усы жылдың 9-февраль күни өткерилген видеоселектр мәжилисинде жынаятшылыққа қарсы гүресиў бағдарындағы кемшиликлер қатаң сынға алынып, бул бағдардағы алдағы ўазыйпаларымыз белгилеп берилди.

Атап айтқанда, прокуратура ҳәм ишки ислер уйымларына аймақларда жынаятшылықтың келип шығыў себеплерин үйрениў, сол арқалы олардың алдын алыў, ҳәр ҳәптениң пийшемби күнин жынаятшылықтың алдын алыў ҳәм профилактика күни деп белгилеў, мүрәжатларды қабыл етиўде ҳәлекшиликке жол қоймаў, жаслар ҳәм ҳаял-қызлар тәрепинен исленип атырған жынаятларды анализлеў, сондай-ақ, усы сыяқлы басқа да мәселелерде ишки ислер, мәҳәлле, кең жәмийетшилик, имам-хатиблердиң бирге ислесиўи менен нәтийжелилигин күшейтиў мақсетинде ишки ислер тараўындағы хызметкерлердиң жуўапкершилигин күшейтиў бойынша бир қатар ўазыйпалар да жүклетилди.

Мине усы ўазыйпалардан келип шыққан ҳалда, прокуратура органлары тәрепинен кең жәмийетшилик ўәкиллери менен биргеликте ушырасыўлар шөлкемлестирилип, жынаятшылық ҳәм ҳуқықбузарлықлар профилактикасына байланыслы тәсиршең ис-илажларды биргеликте әмелге асырыў бойынша ис-режелер дүзилип, олардың орынланыўына үлкен итибар қаратылды. әмелге асырылып атыр­ған илажларымыздың нәтийжесинде, усы жылдың 1-март ҳалатына республика аймағында улыўма жынаятшылықтың сезилерли дәрежеде кемейиўине ерисилди.

Әлбетте, жынаяттың үлкен-кишиси болмайды. қандай көринистеги жынаят жүз бермесин, оның ақыбетинде кимдур жәбир шегетуғынлығын сезиниўимиз тийис. Гези келгенде айтыў керек, республика аймағында жүз берип атыр­ған жынаят түрлерин таллап көрер екенбиз, олардың басым көпшилиги алдаўшылық пенен байланыслы жынаятлар екенлиги, кисини тәшўишке салатуғын және бир ҳалат, усы түрдеги жынаятлардың базы бир жағдайларда ҳаял-қызлар тәрепинен әмелге асырылып атыр­ғанлығын көриўимиз мүмкин.

Пикиримиз дәлили ретинде келтиретуғын болсақ, Нөкис қаласында жасаўшы О.Абдурахманова (исимлер өзгертилген) өзиниң илгери де алдаўшылық жынаятын әмелге асырып, суд тәрепинен жынайый жуўапкершиликке тартылғанлығына қарамастан, тәкирарий рәўиште жынаятқа қол урған. Яғный ол танысы Ө.Рахманов пенен алдын-ала жынайый тил бириктирген ҳалда, пуқара Л.Ибадуллаеваны «перзентиңди жоқары оқыў орнына оқыўға киргизип беремиз» деп алдап, оның q000 АқШ долларын алдаўшылық жолы менен алып, қайтарып бермеген.

Шымбай районында жасаўшы пуқара Т.қыдыров танысы П.Сулайманованың исенимине кирип, оған тийисли бол­ған 60 млн. сум пулды «үстемеси менен қайтарып беремен» деп алдап алып, ­П.Сулаймановаға көп муғдарда материаллық зыян келтирген.

Нөкис қаласы турғыны П.Тен болса, танысы ­Д.Ум­ид­жонов арқалы пуқара А.Усманованың исенимине кирип, оған тийисли бол­ған жәми 30 млн. сум пулды «үстеме пайызы менен қайтарып беремен» деген жалған ўәделер менен ҳәр қыйлы мүддетлерде алып, усы күнге шекем қайтарып бермеген.

Сондай-ақ, Ңөкисли ­Д.Алимжанов пуқара К.Маратовтың исенимине кирип, оны «қоскөл» елатындағы турақ жай ушын ажыратыл­ған жер майданын «сениң атыңа рәсмийлестирип беремен» деп алдап, оның 1 млн. сум пулын алдаўшылық жолы менен қолға киргизип, өз мәпине жумсап жиберген.

Ал, пайтахтымыз турғыны Н.әбдижаппарова болса, бир неше пуқаралардың исенимине кирип, олардың пластик карталарында болған пулларды нақлап бериў шәрти менен алдап алып, бирақ, бул пулларды өз мәпине жумсап жиберип, пуқараларға жәми 7 млн. сумнан артық муғдарда материаллық зыян жеткизген.

Әлбетте, ҳәр қандай жынаяттың жазасыз қалмағанындай, сада ҳәм исениўшең пуқаралардың маңлай тери менен тап­қан мал-мүлклерин алдаўшылық жолы менен қолға киритпекши болған таўламашылар нызам алдында жуўап бериўге мәжбүр болды.

Келтирилген мысаллардан көрип отырғаныңыздай, алдаўшылықты кәсип түсине айландырып, оның арқасында шаңарағын, онда өсирип атырған перзентлерин бағыўды нийет еткен жоқарыдағы атлары аталған кимселер өзлери таңлаған игри жолда ҳеш кимди де аяп отырмайды. Олардың қыялында тек ғана бир нәрсе, яғный өзгелердиң ҳадал мийнети есесине табыл­ған мал-мүлклерге алдаўшылық жолы менен ийелик етиў мақсети жасайды.

Дурыс, бир-биреўге жәрдем бериў, кисиниң аўырын жеңиллетиў сыяқлы пазыйлетлер халқымызға әзелден тән бол­ған қубылыс. Бирақ, әтирапымызда халқымыздың усындай инсаныйлық пазыйлетлеринен ғәрез мақсетте пайдаланыўшылардың бар екенлигин есапқа алатуғын болсақ, сергеклик мәселесин де естен шығармаўымыз тийис.

Сөзимиз басында айтып өткенимиздей, кең жәмийетшилик арасында өткерилип атырған илажлар барысында, мине усындай алдаўшылық ҳәм басқа түрдеги жынаятлардың алдын алыўға үлкен итибар қаратылмақта. Деген менен, бул илажлар жәмийетте жынаятшылық ҳәм ҳуқықбузарлықты пүткиллей болдырмаўға жеткиликли емес. Соның ушын да, ҳәр биримиз «бул мәселеде шуғылланыўшы уйымлар бар екен» деп отырмай, шаңарағымызда, оқыў орынларында, өзимиз жасап атырған аймақларымызда пуқараларымыздың, әсиресе, жасларымыздың жүрис-турысы менен тәрбиясына итибар қаратсақ, гөзленген мақсет жолындағы әҳмийетли қәдем болған болар еди.

Байрам НАУРИЗБАЕВ,
Қарақалпақстан Республикасы
прокурорының орынбасары

«Ғарезсизлик ҳәм нызам» газетасы № 10, 31.03.2017 жыл 

17.04.2017

Медиатека

230100, Нукус шаҳар, Ғарезсизлик
кўчаси, 44.

Ўзбекистон Республикаси прокуратураси